W styczniu rusza darmowa pomoc prawna. Jak można z niej skorzystać w naszym regionie?

Małgorzata Oberlan 1 stycznia 2016

W całym kraju prawnicy doradzać będą bezpłatnie w 1524 punktach. Ale, uwaga! Nie każdemu i nie na każdy temat. Mimo ograniczeń, dostęp do porady prawnej na pewno się zwiększy. Samorządy tylko boją się, czy państwo na czas przekaże pieniądze...

Pomoc prawną w całym kraju koordynują starostwa. Powiaty i poszczególne gminy natomiast zapewniają zaplecze. Nie tylko techniczne, w postaci pomieszczeń, ale i ludzkie

Fot.: Nadesłana


Początki na ogół są trudne - przypomina starą prawdę Beata Romanowska, dyrektor wydziału prawnego w toruńskim magistracie. - Jako samorząd mamy choćby wątpliwości dotyczące przekazywania przez państwo obiecanych pieniędzy (dokładnie 5150 zł miesięcznie na jeden punkt pomocy prawnej), ale zawsze jest jakieś wyjście. Podobnie jak Brodnica poprosimy wojewodę o pisemne zapewnienie o finansowaniu. Abstrahując od problemów - to świetnie, że taka pomoc prawna wreszcie ruszy!

Dla kogo konkretnie?


Beata Romanowska obserwuje, z jakimi sprawami już stawiają się mieszkańcy (w Toruniu od kilku miesięcy działa pilotaż programu). - Na przykład przychodzi zrozpaczony człowiek, od którego bank domaga się zwrotu pieniędzy pożyczonych przez zmarłych rodziców. Gdyby wiedział o tym, że po 10 latach następuje przedawnienie takich zobowiązań, oszczędziłby sobie bezsennych nocy - zauważa dyrektor.


Już w styczniu, na mocy Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej z 5 sierpnia br., w kraju zacznie działać 1524 punktów z poradami. Ustawa precyzuje, kto będzie mógł się do nich zgłaszać.

Pomoc przewidziano dla: młodych (do 26. roku życia), osób korzystających z pomocy społecznej w roku poprzedzającym zgłoszenie się po poradę, osób po 65 roku życia, osób posiadających ważną Kartę Dużej Rodziny, kombatantów, weteranów i ludzi (tu cytat) „zagrożonych lub poszkodowani katastrofą naturalną, klęską żywiołową lub awarią techniczną”.

Ważne - wszyscy zgłaszający się po pomoc muszą być na etapie przedsądowym.

W czym prawnik pomoże?


Pomoc prawna będzie polegała po pierwsze, na poinformowaniu osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym, przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach.

Prawnik wskaże też rozwiązania problemu prawnego. Będzie pomagał w sporządzeniu projektu pisma w zakresie niezbędnym do udzielenia pomocy. Ale, uwaga: z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym.

Uzyskamy za to pomoc w sporządzeniu projektu pisma o zwolnienie z kosztów sądowych lub o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

Porady będą udzielane w zakresie prawa pracy, spraw administracyjnych, prawa podatkowego, ubezpieczenia społecznego, spraw karnych, cywilnych i rodzinnych oraz przygotowania do rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Pomoc nie będzie natomiast obejmowała spraw z zakresu prawa celnego, dewizowego, handlowego i działalności gospodarczej, z wyjątkiem przygotowywania do jej rozpoczęcia. Tak mówi wspomniana ustawa.

Kto będzie porad udzielał? Po pierwsze, adwokaci i radcy prawni. Ale też aplikanci i doradcy podatkowi.

Porada ma być fachowa


Pomoc w całym kraju koordynują starostwa. Powiaty i poszczególne gminy natomiast zapewniają zaplecze. Nie tylko techniczne, w postaci pomieszczeń, ale i „ludzkie”.

Porady, co oczywiste, mają być fachowe. Samorządy w pierwszej kolejności zawarły umowy z Okręgowymi Radami Adwokackimi i Izbami Radców Prawnych Zgodnie z ustawą miały też ogłosić konkursy dla organizacji pozarządowych i wyłonić najlepiej przygotowane, aby powierzyć im obsługę części punktów poradniczych. Nie wszystkie to uczyniły.

W Kujawsko-Pomorskiem konkursu nie ogłosił Urząd Miasta Grudziądza. Dlaczego? - Z powodu braku rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, w którym zostałyby określone m.in. wymogi lokalu - tłumaczy Magdalena Jaworska-Nizioł, rzeczniczka prezydenta Grudziądza. - Uznaliśmy, że niemożliwe jest ogłoszenie konkursu ofert dla organizacji pozarządowych. Inne samorządy, które konkursy ogłosiły i rozstrzygnęły, uczyniły to na własne ryzyko - dodaje rzeczniczka.

Grudziądz będzie więc miastem, gdzie porady będą udzielane wyłącznie przez prawników wskazanych przez zrzeszenia korporacyjne. Bydgoszcz, Toruń i wiele powiatów dopuściło jednak do „poradniczego tortu” organizacje non profit.

Obiecana dotacja, jak wspomnieliśmy na wstępie, to 5150 zł miesięcznie na jeden punkt pomocy prawnej. 97 proc. tej sumy przeznaczyć trzeba na koszty osobowe (wynagrodzenie prawnika), a tylko 3 proc. pójść może na sam lokal. - Budzi to obawy, ale chyba wszystkie samorządy starają się wybierać takie lokale, które nie są kosztowne - zaznacza dyrektor Beata Romanowska z toruńskiego magistratu.

Bydgoszcz już gotowa


Nad Brdą wyznaczono sześć lokalizacji, gdzie bezpłatnie doradzać będą prawnicy. Oto one.

Dawne biuro meldunkowe nr 2, ul. 11 listopada 15, od poniedziałku do piątku w godzinach 7.00-19.00.

Dawne biuro meldunkowe nr 5, ul. M. Skłodowskiej-Curie 66a, od poniedziałku do piątku, w godzinach 7.00-19.00.

Biuro meldunkowe nr 3, ul. Okrzei 2, od poniedziałku do piątku, od 7.00 do 19.

Zespół Szkół nr 9, ul. Cicha 5, od poniedziałku do piątku, od 7.00 do 19.00.

ROPS „Fordon”, ul. J. Porazińskiej 9, od poniedziałku do piątku, w godzinach 8.00-12.00.

MDK nr 2, ul. Leszczyńskiego 42, od poniedziałku do piątku, od 8.00 do 12.00.

Porad prawnych udzielać będą adwokaci i radcy wskazani przez Okręgową Radę Adwokacką i Okręgową Izbę Radców Prawnych oraz prawnicy organizacji pozarządowej Fundacja Civitas z Nakła nad Notecią. - Wygrała ona konkurs, w którym wystartowało kilkanaście organizacji - mówi Beata Sławińska z Urzędu miasta Bydgoszczy.

W wymienionych sześciu lokalizacjach pomoc prawna świadczona będzie w ramach 14 punktów. Jeden punkt bowiem to cztery godziny poradnictwa, pięć dni w tygodniu. Gdy godziny skumulować, pod jednym adresem działać mogą nawet 3 punkty. I sporo samorządów tak postanowiło zrobić.

Toruń z pilotażem


W grodzie Kopernika od kilku miesięcy prawnicy już, w ramach pilotażu, udzielają w magistracie bezpłatnych porad prawnych. Ale od stycznia ruszy właściwa, przewidziana ustawą pomoc. Toruń przygotował już cztery lokale. Jakie?

W budynku Urzędu Miasta Torunia przy ul. Wały Gen. Sikorskiego 10, od poniedziałku do piątku, w godzinach 7.30-15.30.

W budynku Urzędu Miasta Torunia przy ul. Grudziądzkiej 126 b, od poniedziałku do piątku, w godzinach 8.00-12.00 i 13.00-17.00.

W Domu Muz przy ul. Poznańskiej 52, od poniedziałku do piątku, od 9.00 do 17.

W budynku przy ul. Dziewulskiego 38, od poniedziałku do piątku, od 9.00 do 17.00.

I tutaj porad udzielać będą prawnicy wyznaczeni przez zrzeszenia korporacyjne. Poza nimi - radcy z trzech organizacji pozarządowych, które wyłoniono w konkursie. A są to Pomorska Fundacja Rozwoju Kultury i Sztuki z Torunia, Zaborskie Towarzystwo Naukowe w Brusach i fundacja Honeste Vivere z siedzibą w Warszawie.

Grudziądz bez fundacji


W tym mieście, jak wspomnieliśmy, samorząd zawarł umowy na porady prawne tylko ze zrzeszeniami korporacyjnymi. Ale sieć poradnictwa już przygotował. Oto adresy, przekazane nam przez rzecznika miasta.

Ul. Piłsudskiego 51, od poniedziałku do piątku, od 10.00 do 14.00.

Ul. Rynek 3-5, od poniedziałku do piątku, od 13.00 do 17.00.

Ul. Legionów 71b, od poniedziałku do piątku, od 13.00 do 17.00.

Ul. Hallera 37, od poniedziałku do piątku, w godzinach 10.00-14.00.

Włocławek przed startem


We Włocławku harmonogram działania punktów nieodpłatnej pomocy prawnej przedstawia się następująco.

Ul. Zielna 13/21 - od poniedziałku do piątku w godz. od 15.00 do 19.00.

Ul. Żytnia 58 - od poniedziałku do piątku w godz. od 15.00 do 19.00.

Ul. Piekarska 6 - od poniedziałku do piątku w godz. 13.00-17.00.

Ul. Żabia 12a - od poniedziałku do piątku w godz. 13.00-17.00.

Ul. Długa 28 - od poniedziałku do piątku w godz. 13.00-17.00.

- Trzy z pięciu punków pomocy prawnej planujemy powierzyć organizacji lub organizacjom pozarządowym. Procedura konkursowa jeszcze u nas trwa - mówi Bartłomiej Kucharczyk, rzecznik prezydenta Włocławka.

Za rok porady przez infolinie?


Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej to odpowiedź na wieloletnie skargi i naciski rożnych środowisk. Nie tylko polskie, ale i europejskie organizacje zwracały Polsce uwagę na ograniczenie dostępu niezamożnych obywateli do podstawowej pomocy w tym zakresie.

Ustawę, jak wiadomo, przygotowała poprzednia ekipa rządowa. Według zapowiedzi Cezarego Grabarczyka, ministra sprawiedliwości w rządzie PO-PSL, punkty porad w 2016 roku miały być pierwszym krokiem do lepszego. Drugim, w 2017 roku, stać się miały poradnicze infolinie. Czy tak się stanie? Nie wiadomo.

Więcej o pomocy na stronach internetowych:


www.darmowapomocprawna.ms.gov.pl - to specjalna strona Ministerstwa Sprawiedliwości. Oczywiście, starostwa i miasta na prawach powiatu również powinny na swoich urzędowych stronach zamieścić szczegółowe informacje lokalne.


Miliony chętnych. Pomoc niezbędna


Według szacunków twórców Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, grono jej beneficjentów liczyć będzie około 5 milionów osób.

Jeśli natomiast chodzi o koszty całego programu, to według szacunków ministra sprawiedliwości (byłego) realizacja ustawy w pierwszym roku jej obowiązywania będzie kosztowała ponad 94 mln zł. W ciągu 10 lat kwota ta ma wynieść ponad 1 mld 79 mln zł. Oczywiście - z budżetu państwa.

Ile w Polsce kosztują usługi prawne? Zależy od miasta i sprawy. Podajemy za tegorocznym raportem „GW”: 80 zł - porada w małej kancelarii, 200-300 zł - proste pismo, przygotowane przez adwokata w Warszawie, od 1000 zł - poprowadzenie sprawy w sądzie, 1500 zł - rozwód bez orzekania o winie, od 3000 do 5000 zł - rozwód z orzekaniem winy, Od 8000 zł wzwyż płacić trzeba, wytaczając sprawę bankowi.

Porady powiatowe wokół Torunia i Bydgoszczy


Koordynatorami poradnictwa są starostwa. W miastach na prawach powiatu - prezydenci i burmistrzowie.

W powiecie toruńskim porady ruszą w styczniu w 8 miejscowościach: Chełmży (Środowiskowy Dom Samopomocy przy ul. Hallera 25), Lubiczu Dolnym (ul. Toruńska 24), Małej Nieszawce (były ośrodek kultury przy ul. Leśnej 1), Łysomicach (Urząd Gminy, pokój nr 6), Obrowie (Urząd Gminy, pokój nr 35), Czernikowie (Urząd Gminy, pokój nr 14), Łubiance (ul. Toruńska 97) i w Złejwsi Wielkiej (budynek GOPS, pokój nr 11). W powiecie bydgoskim, jak przekazano nam w sekretariacie starostwa powiatowego, porady prawne udzielane będą w czterech miejscach: starostwie powiatowym przy ul. Konarskiego 1-3 (pokój nr 447), w LO w Koronowie, w Urzędzie Miasta i Gminy Solec Kujawski oraz w Urzędzie Gminy Dąbrowa Chełmińska. Dokładne terminy i godziny znaleźć powinni zainteresowani na stronach internetowych starostw powiatowych.

Edukacja także! Przychodzi uczeń do prawnika


Pełna nazwa sierpniowej ustawy brzmi Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej i edukacji prawnej. Co z tą wiedzą zatem?

W trakcie prac sejmowych zmodyfikowano grupę podmiotów, które będą mogły realizować zadania z zakresu edukacji prawnej. Zadania będące przedmiotem omawianej problematyki będą mogły być realizowane przez organizacje pożytku publicznego, a także uczelnie prowadzące studia wyższe na kierunku prawo, samorządy zawodowe adwokatów, radców prawnych, notariuszy, komorników sądowych oraz doradców podatkowych - wyłonione w trybie otwartego konkursu ofert. Na razie Ministerstwo Sprawiedliwości wydało podręcznik „Przychodzi uczeń do prawnika...” Jego autorami są Natalia Radosh i Michał Łakomecki. - Przewodnikami po podręczniku jest rodzina Poprawnych i ich błyskotliwy pies Paragraf. Jego trafne spostrzeżenia pomagają bohaterom rozwiązywać różne problemy prawne w codziennym życiu. Forma komiksowa umożliwia przystępne przedstawienie skomplikowanych zagadnień i wprowadza elementy humorystyczne - reklamują podręcznik urzędnicy.

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.